हुम्ला । देशका ठूला सहरहरूमा अत्याधुनिक अस्पतालहरूको चमक बढिरहँदा, कर्णालीका हिमाली गाउँहरू अझै पनि जीवन र मृत्युबीचको कठोर यथार्थसँग जुधिरहेका छन्।
त्यहाँ बिरामी हुनु भनेको केवल स्वास्थ्य समस्या होइन—यो दूरी, अभाव, ढिलाइ र असहायतासँगको लडाइँ हो। यिनै कठिनाइका बीच कसैले आफ्नो पेसालाई सेवा र जिम्मेवारीमा रूपान्तरण गर्छ भने, त्यो केवल व्यक्तिगत सफलता होइन-राष्ट्रको मौन संघर्षको आवाज हो।
डा. उमाकान्त तिवारीलाई प्रदान गरिएको “स्वास्थ्य दर्पण राष्ट्रिय हेल्थ अवार्ड-२०२६” यही मौन संघर्षको औपचारिक स्वीकारोक्ति हो। यो सम्मानले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिन्छ-देशले अब केवल सहरका उपलब्धिहरू मात्र होइन, दुर्गम भेगका अदृश्य संघर्षहरूलाई पनि देख्न थालेको छ।
कर्णाली केवल भौगोलिक रूपमा विकट क्षेत्र होइनस यो राज्यको सेवा प्रणालीको वास्तविक परीक्षणस्थल हो। जहाँ पूर्वाधार सीमित छन्, जनशक्ति अभाव छ, र सामान्य स्वास्थ्य सेवा पनि चुनौतीपूर्ण छ। यस्तो अवस्थामा डा. तिवारीजस्ता चिकित्सकहरूको भूमिका साधारण हुँदैन। उनीहरू नीतिको कार्यान्वयनकर्ता मात्र होइनन्- उनीहरू प्रणालीका कमजोर कडीहरूलाई जोड्ने सेतु हुन्।
डा. तिवारीले आफ्नो शैक्षिक योग्यता र अनुभवलाई सहरको सहजतामा सीमित राखेनन्। उनले त्यो सीपलाई कर्णालीका जनताको जीवनसँग जोड्ने निर्णय गरे। मातृ तथा शिशु मृत्युदर घटाउने प्रयासदेखि रिफरल प्रणाली सुदृढीकरण, प्रयोगशाला सेवा विस्तार, ल्याब स्थापना र दुर्गम क्षेत्रमा विशेषज्ञ सेवा पुर्याउने पहल-यी सबै कामहरू केवल प्रशासनिक उपलब्धी होइनन्, यी मानव जीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएका परिवर्तनका संकेत हुन्।
तर, एउटा प्रश्न यहाँ अनिवार्य रूपमा उठ्छ-के यस्ता व्यक्तिहरूलाई सम्मानित गर्नु मात्र पर्याप्त छ ?
सम्मानले प्रेरणा दिन्छ, तर प्रणाली परिवर्तन गर्दैन। कर्णालीसँगै हुम्लाजस्ता क्षेत्रमा दीर्घकालीन सुधारका लागि राज्यले अझ ठोस कदम चाल्नुपर्छ—स्वास्थ्य पूर्वाधार विस्तार, दक्ष जनशक्ति व्यवस्थापन, प्रविधिको पहुँच र नीतिगत निरन्तरतामा स्पष्ट प्रतिबद्धता आवश्यक छ। यदि यस्ता प्रयासहरूलाई संस्थागत गर्न सकिएन भने, व्यक्तिगत समर्पणले मात्र प्रणालीगत कमजोरीहरूलाई दीर्घकालसम्म थाम्न सक्दैन।
डा. उमाकान्त तिवारीको सम्मान यस अर्थमा महत्वपूर्ण छ कि यसले हामीलाई केवल एक व्यक्तिको योगदान सम्झाउँदैन, बरु हाम्रो स्वास्थ्य प्रणालीका चुनौतीहरू पनि उजागर गर्छ। यो सम्मान एउटा ऐना हो—जहाँ हामीले दुर्गम क्षेत्रको यथार्थ, राज्यको जिम्मेवारी र सम्भावनाको मार्ग एकैपटक देख्न सक्छौँ।
अन्ततः यो सम्मान डा. तिवारीका लागि मात्र होइनस यो कर्णालीका ती हजारौँ नागरिकहरूको सम्मान हो, जसले कठिन परिस्थितिका बाबजुद जीवनप्रति आशा छोडेका छैनन्। र, यो राज्यका लागि एउटा स्मरणपत्र पनि हो—देशको वास्तविक विकास तब मात्र सम्भव हुन्छ, जब सबैभन्दा टाढाको गाउँसम्म सेवा, सम्मान र अवसर बराबरी रूपमा पुग्छ।
