काठमाडौं । नेपाली खेलकुदमा कतिपय खेलहरु यस्ता छन् जुन विषेश समयमा मात्रै हाइलाइट्समा आउँछन् ।
आर्चरी अर्थात् धनुर्वाण यस्तै मध्येको एक हो। एसियाली खेलकुद नजिकिँदै गर्दा राज्यको बेवास्ताको पराकाष्ठा यही खेलमा देखिन्छ। यो खेल सरकारको सहयोगले होइन खेलाडीको आफ्नै लगावले मात्रै बाँचेको छ। तर, पनि खेलाडीले आत्मबल उच्च बनाएका छन्। सँगसँगै अहिले स्कोरिङमा जुन नतिजा देखिएको छ त्यसले भने यसको उज्वल भविष्यको संकेत गरेको छ।
यो हो एसियाली खेलकुदको तयारी। नेपाल पुलिसको एकेडेमीमा च्यातिएको पालमुनी पुरानो कार्पेटमा धर्का केरिएको छ। जहाँ खेलाडीहरु आफूलाई ब्यालेन्स हुनेगरी उभिन्छन्। हातमा धनु अथात् बो र कम्बरमा तीर। खेलाडीहरु केही बेर निसानामा ताकेर यो परालको चाङ्गमा अभ्यास गर्छन्।
केही समयपछि उनीहरु पुरानो बनिसकेको सेन्टरसमेत नदेखिनेगरी प्वालैप्वाल परिसकेको टार्गेटमा आफूलाई निखार्छन्। एसियाली खेलकुदमा सतह मिलेको जमिनमा खेल्नुपर्ने छ। त्यहाँको हावाको वेग, तापक्रम, समुद्र सहतबाट हुने उचाइलगायत धेरै फरक हुन्छ। तर, यहाँ सहत मिलेको छ वा छैन कसैलाई थाहा छैन । नापिएको पनि छैन्।
यही गुनासो राष्ट्रिय खेलकुदसामु गर्दा सरकारले वास्तै गर्दैन। सरकारले के गर्यो होइन आफूले चाहिँ के गर्न सकिएला भन्दै आत्मबल उच्च बनाएर अभ्यासमा लागेका छन् यी दुई खेलाडी, तिलक पुन मगर र ज्ञानु अवाले।
आर्चरी खेलाडी तिलक पुन मगरले भने, 'हाम्रो ट्रेनिङ पहिल्यै गरिसकेका छौँ। अहिले चाहिँ आफूलाई कसरी रिकभर गर्ने, आफ्नो हेल्थ र बडी स्ट्रेन्थ कसरी मेन्टेन गर्ने भन्नेमा फोकस छौँ। यसपालि मेरो मुख्य लक्ष्य स्कोर हो। ट्रेनिङमा राष्ट्रिय रेकर्ड नजिक पुगिरहेको छु, त्यसले पनि मोटिभेट गरिरहेको छ।'
आर्चरी खेलाडी ज्ञानु अवाले भनिन्, 'मैले खेल्न सुरु गरेको अहिले १२–१३ वर्ष हुन लाग्यो। त्यतिबेला इक्विपमेन्टजोड्न पनि धौधौ थियो। अहिले चाहिँ केही व्यवस्थापन गर्ने बाटो भेटिएको छ। नयाँभाइबहिनीहरू पनि आउँदैछन्, राम्रोगरिरहेका छन्। आशा गरौँ, तीन–चारवर्षपछि उनीहरूले हामीलाई जितेर आउँछन्।
प्रशिक्षकका अनुसार एसियन गेम्सका लागि टोलीको तयारी लामो समयदेखि निरन्तर चलिरहेको छ। अहिले मुख्य चुनौती खेलाडीको मानसिक तयारी र उपकरण व्यवस्थापन रहेको छ। उपकरणकै कारण खेलाडी मानसिक रूपमा पनि प्रभावित हुने प्रशिक्षकको भनाइ छ। प्रतियोगिताका क्रममा उपकरण बिग्रिएमा तत्काल प्रयोग गर्न सकिने अतिरिक्त सामग्री पर्याप्त नभएको उनको गुनासो छ।
आर्चरी खेलाडी तिलक पुन मगरले भने,'इक्विपमेन्टमा अलिकति फरक पर्छ। ओलम्पिक कमिटीको स्कलरसिपबाट आएको भत्ताले अलिअलि सामान जोडेको छु। अब टार्गेट बोर्डको समस्या आइरहन्छ। संघले पनि टार्गेट किनेर ल्याउँदैछ भन्ने जानकारी छ। त्यो आएपछि हामीलाई धेरै सहज हुन्छ।'
आर्चरी प्रशिक्षक प्रेम प्रसाद पुनले भने, 'हाम्रो तयारी अहिले एक महिनाको लागि मात्रै होइन। दुई वर्ष भयो, निरन्तर यही मैदानमा आएर प्रशिक्षण गरिरहेका छौँ।अहिले अन्तिम समयमा सबै कुरा राम्रो भइरहेको छ। अलिकति मानसिक रूपमा खेलाडीलाईफोकस गराउनुपर्ने देखिन्छ।' उनले थपे, 'हामी यात्रा गर्दा सामान्यतया दुईवटा बो लिएर हिँड्छौँ। प्रतियोगितामाइक्विपमेन्ट फेल भयो भने विकल्प हुँदैन। टार्गेट बोर्डको समस्या पनि छ। यस्ताकुराले खेलाडीलाई अलिकति डिस्ट्र्याक्ट गरिरहेको छ।'
दुई वर्षदेखि यहिँ अभ्यास भइरहेको छ। यहाँ एक समय तिलकले ६ सय ७० अंक प्रहार गरेका छन्। जसमा ६ सय ५० अंकले ओलम्पिकमा सीधा छनोट हुनेछ।
यस्तैमा उनले केही राम्रो अभ्यास पाए मेडलको सम्भावना पनि बढ्छ। तर, सरकारलाई न चासो छ न वास्ता। न गतिलो खेल स्थल छ न नियमित प्रतियोतिगता नै भएका छन् । त्यसो त खेलाडी उत्पादनका लागि केही पहल पनि भएको छैन । अहिले आर्चरी संघले आफ्नै पहलमा टार्गेट बोर्ड मगाएको छ।
नेपाल अर्चरी संघका अध्यक्ष रमेश शिवाकोटीले भने, 'पुरुष खेलाडीको हकमा कुरा गर्दा ६७० अंक छ। ६७० अंक भनेको नेपालको इतिहासमाअहिलेसम्म कसैको पनि छैन। ब्राजिलमा जितबहादुर मोक्तानले ६४३ अंक हान्नुभएको थियो।अहिले ६७० पुगेको छ। उनले थपे,'एउटा खेलाडीले लगभग पाँच लाखको धनुष प्रयोग गर्छ। तर, टार्गेट बोर्डसम्मपर्याप्त छैन। हामीलाई ३० वटा टार्गेट बोर्ड चाहिन्छ। सात वर्ष भयो, नेपाल सरकार, युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय वा राष्ट्रिय खेलकुदपरिषद्बाट पर्याप्त सामग्री प्राप्त भएको छैन। '
प्रशिक्षणमा सुधारिएको स्कोर, आत्मविश्वासी खेलाडी र लामो तयारीले नेपाली आर्चरीको आउँदो खेलकुद सकारात्मक देखिएको छ। तर, अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धाका लागि आवश्यक उपकरणको अभाव समाधान गर्नु भने सम्बन्धित निकायका लागि उत्तिकै महत्वपूर्ण देखिएको छ। आगामी एसियन गेम्समा नेपाली आर्चरीले आफ्नो सुधारिएको प्रदर्शनलाई नतिजामा बदल्न सक्छ कि सक्दैन, त्यसका लागि अबको एक महिना महत्वपूर्ण हुनेछ।
